Perikelen in de Golfregio, een rimpel aan het oppervlak of een nieuwe golf van prijsstijgingen?

Hoe dient u hiermee om te gaan

1.Contractueel kader

Zoals steeds in geval van discussie dient u in eerste instantie na te gaan wat er tussen partijen werd overeengekomen. Werd er voorzien in de mogelijkheid tot prijsherziening of werd deze mogelijkheid uitdrukkelijk uitgesloten en kan er eventueel sprake zijn van overmacht?

Bij afwezigheid van enige afspraak dan is een prijsherziening in principe niet mogelijk.

2. De relevantie van de wet van 30 maart 1976 betreffende de economische herstelmaatregelen

Voor velen onbekend maar alleszins nog steeds relevant binnen deze discussie is de herstelwet van 30 maart 1976.

In het kader van deze wet werd een herzieningsclausule onderworpen aan een set van strikte voorwaarden. Zo mogen contracten ten eerste slechts prijsherzieningsbedingen bevatten in de mate dat deze toepasselijk zijn tot een bedrag van maximum 80 % van de eindprijs. Minimaal 20 % moet dus van in den beginne vaststaan. 

Ten tweede moeten de prijsherzieningsclausules verwijzen naar parameters die de reële kosten vertegenwoordigen (zoals bijvoorbeeld de grondstofprijzen).

Tot slot moet hierbij rekening worden gehouden dat iedere parameter alleen toepasselijk is op dat gedeelte van de prijs dat beantwoordt aan de kosten die het vertegenwoordigt

3. Valt oorlog onder het begrip “overmacht”?

Opdat er sprake is van overmacht is vereist dat de uitvoering van de overeenkomst, buiten uw wil om onmogelijk wordt, alsook dat er sprake is van een onvoorzienbare en onvermijdbare toestand.

Waar een prijsstijging van bv materialen de uitvoering louter duurder maakt vormt dit aldus geen onmogelijkheid tot uitvoering. Oorlog vormt dus in principe, tenzij uitdrukkelijk als dusdanig benoemd, geen overmacht.

4. Imprevisieleer als back-up?

Sinds de inwerkingtreding van Boek 5 BW per 01.01.2023 is de imprevisieleer ook wettelijk verankerd. Hierdoor heeft u de mogelijkheid om onder voorwaarden de overeenkomst te heronderhandelen.

Hiertoe is vereist dat de omstandigheden onvoorzienbaar gewijzigd zijn, de uitvoering buitensporig bezwarend wordt of u het risico niet contractueel hebt aanvaard.

Het verschil met overmacht is terug te brengen tot het gegeven dat hier de uitvoering van de overeenkomst niet onmogelijk is doch louter disproportioneel verzwaard wordt. De actuele geopolitieke spanningen kunnen voor wat betreft de bouwsector aan die voorwaarden voldoen, wanneer bijvoorbeeld grondstoffenprijzen exponentieel zouden stijgen of leveringsketens plots verstoord raken.

Een belangrijke nuance is dat imprevisie u geen recht op een aanpassing van de overeenkomst. U bekomt louter het recht om de overeenkomst te heronderhandelen, gebeurlijk de uitvoering, tijdelijk, op te schorten of de rechter te verzoeken om de overeenkomst alsnog aan te passen of zelfs te beëindigen.

5. Niet van toepassing voor overheidsopdrachten

Binnen de wetgeving overheidsopdrachten wordt uitdrukkelijk voorzien in prijsherzieningsmechanismen alsook herzieningsmogelijkheden bij onvoorziene omstandigheden. 

Waar overheidsopdrachten veelal kaderen binnen openbare werken en dienstverlening wordt hoofdzakelijk de continuïteit van deze werken, diensten beoogd. 

De toepasselijk wetgeving alsook de opdrachtdocumenten laten bijkomende afwijkingen aldus niet toe.

6. Besluit

Samengevat kan er gesteld worden dat de geopolitieke toestand op heden wederom voor onzekerheid zorgt dewelke een impact kan hebben op de uitvoering van uw overeenkomst.

Wanneer u een overeenkomst hebt gesloten zijn er evenwel meerdere mogelijkheden om de risico’s in uw hoofde te beperken. Het is dan ook aan te raden om tijdig in te spelen op deze onzekerheid.

Heeft u dienaangaande nog vragen? Aarzel dan niet om ons te contacteren.

Dieter Torfs

Adlex Advocaten & Bemiddelaars 

dieter.torfs@adlex.be