Wijzigingen aan de Vlaamse zorgvuldigheidsplicht bij ketenaansprakelijkheid.

1. Wat is de ketenaansprakelijkheid en de bijhorende zorgvuldigheidsplicht?

Ketenaansprakelijkheid houdt in dat iedere schakel in de keten – opdrachtgever, hoofdaannemer of intermediaire aannemer – aansprakelijk kan worden gesteld wanneer een (onder)aannemer illegaal verblijvende derdelanders tewerkstelt. Dit geldt zowel voor werknemer als zelfstandigen.

Derdelanders zijn personen met een nationaliteit van buiten de EER en Zwitserland. Wanneer zij als werknemer of zelfstandige activiteiten verrichten in Vlaanderen, moet worden nagegaan of ze hier (il)legaal verblijven.

Voor de bouwsector, die expliciet geïdentificeerd is als één van de risicosectoren, werd vanaf 1 januari 2026 bijkomend een zorgvuldigheidsplicht ingevoerd.

Deze zorgvuldigheidsplicht geldt voor alle ondernemingen, Belgisch én buitenlands, die rechtstreeks of onrechtstreeks betrokken zijn bij:

• werken in onroerende staat zoals omschreven in artikel 30bis, en
• gevaarlijke werken zoals opgenomen in de welzijnswetgeving.

Om te voldoen aan de zorgvuldigheidsplicht dient u enkele concrete handelingen te verrichten.

Zo dient u voorafgaandelijk documenten op te vragen bij uw rechtstreekse (onder)aannemer waaruit blijkt dat er door haar geen illegaal verblijvende derdelanders tewerkgesteld worden.

U dient bovendien na te gaan of de aangeleverde documenten niet duidelijk vervalst of ongeldig zijn.

Vervolgens dient u deze documenten te bewaren  tot 5 jaar na beëindiging van de samenwerking met de bewuste (onder)aannemer.

Daarnaast bent u verplicht om uw (onder)aannemer aan te spreken wanneer er sprake is van ontbrekende of duidelijk vervalste documenten. Wanneer deze vervolgens alsnog nalaten om de juiste documenten aan te leveren bent u verplicht ene melding te doen via het meldloket van de Vlaamse Sociale Inspectie.

Pas wanneer u al deze stappen stipt hebt uitgevoerd hebt u voldaan aan uw zorgvuldigheidsplicht en vermijdt u hieromtrent aansprakelijk te worden gesteld.

1. 2. Algemene wijziging voor onder andere de bouwsector

Voortaan zijn (onder)aannemers niet meer verplicht om het paspoort of de reistitel van hun buitenlandse werknemers voor te leggen. De praktijk toonde immers aan dat dit niet werkbaar was en een zware administratieve last met zich meebracht.

Het idee achter de initiële verplicht betrof het gegeven dat niet alle buitenlandse werknemers die legaal in België mogen werken, beschikken over een paspoort. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn bij asielzoekers die nog in procedure zijn. 

Het ontbreken van een paspoort gaf vaak aanleiding tot onzekerheid en verwarring bij opdrachtgevers en aannemers over de naleving van hun zorgvuldigheidsplicht. Dat kon op zijn beurt aanleiding geven tot onnodige meldingen bij de Vlaamse Sociale Inspectie. Ook bestond het risico dat werknemers die wel legaal mogen werken, van een werf werden geweerd. Het paspoort wordt daarom geschrapt als verplicht aan te brengen gegeven.

1. 3. Nieuwe uitzonderingen specifiek voor de bouwsector

Met betrekking tot de bouwsector werd bepaald dat voortaan in enkele nieuwe uitzondering waarvoor de zorgvuldigheidsplicht niet langer van toepassing is.

Deze geldt met ingang vanaf 16 oktober 2026 aldus niet meer voor:

• werken in de bouw- of schoonmaaksector die minder dan 30 000 EUR (excl. btw) bedragen en waarbij er geen onderaannemer is;
• werken in de bouw- of schoonmaaksector die minder dan 5000 EUR (excl. btw) bedragen en waarbij er maar 1 onderaannemer is.

Heeft u dienaangaande nog vragen? Aarzel dan niet om ons te contacteren.

Dieter Torfs

Adlex Advocaten & Bemiddelaars 

dieter.torfs@adlex.be

www.adlex.be